Балабақшаға бармайтын балалардың ата-аналарына арналған кеңес «Мектеп жасына дейінгі балада өзін-өзі бақылауды дамыту»
Балабақшаға бармайтын балалардың ата-аналарына арналған кеңес
«Мектеп жасына дейінгі балада өзін-өзі бақылауды дамыту»
Мектеп жасына дейінгі кезең — баланың тұлғалық, эмоциялық және ерік сапалары қалыптасатын өте маңызды уақыт. Осы кезеңде өзін-өзі бақылау (өз әрекетін, мінез-құлқын, эмоциясын реттей білу) дағдысы біртіндеп дамиды. Егер бала балабақшаға бармаса, бұл қасиетті қалыптастыруда ата-ананың рөлі ерекше маңызды болады.
Өзін-өзі бақылау дегеніміз не?
Өзін-өзі бақылау — баланың:
өз әрекетін жоспарлай білуі;
ережені сақтауы;
эмоциясын басқаруы;
тапсырманы соңына дейін орындауы;
өз қателігін байқай алуы.
Бұл қасиет баланың мектепке дайындығының маңызды көрсеткіші болып табылады.
Өзін-өзі бақылау не үшін қажет?
Өзін-өзі бақылауы қалыптасқан бала:
нұсқауды мұқият тыңдайды;
тапсырманы ойланып орындайды;
сабырлы болады;
құрдастарымен және ересектермен оңай тіл табысады;
оқу барысында қиындықты жеңе алады.
Өзін-өзі бақылауды дамытудағы негізгі қағидалар
Тұрақтылық
Күнделікті өмірде бірдей талаптар мен ережелерді сақтау маңызды.Жеке үлгі
Ата-ананың сабырлы, ұстамды мінез-құлқы балаға үлгі болады.Ойын арқылы дамыту
Өзін-өзі бақылау ойын барысында тиімді қалыптасады.Шыдамдылық пен қолдау
Баланың әрбір жетістігін мақтап, қателігі үшін ұрыспау қажет.
Үй жағдайында өзін-өзі бақылауды дамыту жолдары
1. Ережесі бар ойындар
«Қызыл — тоқта, жасыл — жүр»
«Тыныштық ойыны»
«Керісінше айт» (үлкен — кіші, тез — баяу)
Бұл ойындар баланың зейінін, тыңдау қабілетін және өзін ұстай білуін дамытады.
2. Күн тәртібін сақтау
Белгілі бір уақыттарда:
ояну;
тамақтану;
ойын;
серуендеу;
ұйықтау
Күн тәртібі баланы тәртіпке, жауапкершілікке үйретеді.
3. Тапсырманы соңына дейін орындауға үйрету
пазл жинау;
сурет салу;
құрастыру;
қарапайым үй тапсырмалары.
Баланы жұмысты аяқтауға жұмсақ түрде бағыттау маңызды.
4. Эмоцияны басқаруға көмектесу
Балаға өз сезімін сөзбен айтуға үйретіңіз:
«Сен қазір ренжіп тұрсың»
«Сен ашуланып тұрсың»
Терең дем алу, санау сияқты қарапайым тәсілдерді көрсетіңіз.
5. Өзін бағалауға үйрету
Тапсырмадан кейін:
«Саған не оңай болды?»
«Қай жері қиын болды?»
«Келесіде қалай жақсырақ жасауға болады?»
Бұл сұрақтар баланың өзін-өзі бақылауын қалыптастырады.
Ата-аналарға ұсыныстар
Баладан шамадан тыс талап етпеңіз, оның жас ерекшелігін ескеріңіз;
Басқа балалармен жиі салыстырмаңыз;
Әрбір жетістігін байқап, мақтаңыз;
Баламен көбірек сөйлесіп, бірге ойнаңыз.
Қорытынды
Өзін-өзі бақылау бір күнде қалыптаспайды. Ол күнделікті қарым-қатынас, ойын және бірлескен іс-әрекет арқылы дамиды. Ата-ананың мейірімі, сабырлылығы мен қолдауы баланың үйлесімді дамуына берік негіз болады.